Po 64 latach przerwy w Turkowicach koło Hrubieszowa odbyły się uroczystości z okazji święta Turkowickiej ikony Matki Bożej. W dniach 14-15 lipca 2007 r. po raz pierwszy od kilkudziesięciu lat wszystkie świąteczne nabożeństwa odbyły się na terenie dawnego monasteru pw. Opieki Matki Bożej w Turkowicach. W ciągu dwóch dni w Turkowicach zgromadziło się ponad 1500 pielgrzymów z Chełmszczyzny, Podlasia, Białostocczyzny, Wołynia, Galicji, Warszawy, Lublina… Uroczystościom przewodniczył zwierzchnik Kościoła prawosławnego w Polsce metropolita Sawa. Poprzednie święto ku czci Turkowickiej ikony Matki Bożej odbyło się w Turkowicach w 1943 r. Potem prawosławne mniszki musiały opuścić Turkowice, a z samej miejscowości i okolic usunięto także prawosławną ludność ukraińską. To właśnie obok Turkowic znajduje się wieś Sahryń, gdzie w 1944 r. męczeńską śmiercią zginęło wielu prawosławnych Ukraińców, innych w latach 1944-1947 wysiedlono do ZSRR lub ziemie zachodnie i północne Polski. W kolejnych latach intensywnie zacierano ślady prawosławnej obecności w Turkowicach. Dopiero w 1999 r. na terenie dawnego monasteru, na małej działce, którą odzyskał wtedy Kościół prawosławny, wzniesiono pamiątkowy krzyż. Od tego czasu uroczystości z okazji święta Turkowickiej ikony, których zasadnicza część odbywała się w Hrubieszowie, kończyły się w Turkowicach procesją, poświęceniem wody i modlitwą przy krzyżu. Odbycie w bieżącym roku – po tak długiej przerwie – święta Turkowickiej ikony Matki Bożej w Turkowicach było możliwe dzięki temu, że jesienią 2006 r. Kościół prawosławny kupił w Turkowicach dawny Dom Ludowy, który znajduje się naprzeciwko pamiątkowego krzyża na terenie dawnego monasteru. Budynek został w ciągu ostatnich tygodni przystosowywany do potrzeb świątyni: dokonano szybkiego remont (budynek był w bardzo złym stanie), ustawiono w nim prowizoryczny ikonostas, nie zważając na krótki czas na prace budynek zwieńczyły nawet dwie kopuły. Obok pamiątkowego krzyża ustawiono zaś prowizoryczną dzwonnicę z trzema dzwonami, które zwoływały wiernych na nabożeństwa. Uroczystości z okazji święta Turkowickiej ikony Matki Bożej rozpoczęły się w Turkowicach w sobotę 14 lipca wieczorem Całonocnym Czuwaniem, któremu przewodniczył metropolita Sawa wraz z ordynariuszem diecezji, arcybiskupem lubelskim i chełmskim Ablem oraz biskupem hajnowskim Mironem. Po litiji, którą służono procesyjnie na zewnątrz świątyni, odbyło się poświęcenie krzyży, a następnie wzruszający moment umieszczenia ich na oczach 1500 zebranych pielgrzymów na kopułach wieńczących świątynię. O godzinie 22 w świątyni służono Аkatyst przed Turkowicką ikoną Matki Boskiej, w którym uczestniczyło kilkuset wiernych. O północy wielu wiernych zebrało się na panichidzie (nabożeństwie żałobnym) za zmarłe siostry turkowickiego monasteru oraz wszystkich prawosławnych mieszkańców Chełmszczyzny, których mogiły są rozsiane na całym świecie. Z kolei o 1.30 przed ikoną nowokanonizowanych świętych celebrowany był Akatyst do św. Męczenników Chełmskich i Podlaskich, któremu przewodniczył dziekan chełmski ks. prot. Jan Łukaszuk. Wieczorem i w nocy setki wiernych przystąpiły do sakramentu Spowiedzi. Pierwsza świąteczna Liturgia celebrowana była o godzinie 6.00. Była to pierwsza prawosławna Liturgia celebrowana w Turkowicach od kilkudziesięciu lat. Nabożeństwu przewodniczył biskup hajnowski Miron. Wielu wiernych przyjęło św. Eucharystię. Bezpośrednio po zakończeniu Liturgii odbyła się procesja do źródła, gdzie pod przewodnictwem biskupa Mirona dokonano małego poświęcenia wody. Zwieńczeniem turkowickich uroczystości stała się Boska Liturgia w sam dzień święta 15 lipca, której przewodniczył metropolita Sawa wraz z arcybiskupem lubelskim i chełmskim Ablem oraz biskupem włodzimierskim i kowelskim Nikodemem. Śpiewały dwa chóry: chór męski katedry prawosławnej w Lublinie pod dyrekcją Andrzeja Boubleja oraz chór cerkwi Wszystkich Świętych Ziemi Wołyńskiej w Łucku pod dyrekcją Mariji Wysłockiej. Liturgia zakończyła się uroczystą procesją wokół świątyni oraz krótkim nabożeństwem przy pamiątkowym krzyżu. Licznie przybyli pielgrzymi otrzymali w darze wydaną specjalnie z okazji powrotu do Turkowic święta Turkowickiej ikony Matki Bożej książkę pt. „A Turkowyczamy żywe wsia zemla Chołmśka nasza… Prawosławna tradycja Turkowic / А Турковичами живе вся земля Холмська наша… Православна традиція Туркович”, która zawiera teksty o Turkowicach w języku ukraińskim i polskim. Niestety, nie wszyscy pielgrzymi mogli ją otrzymać, gdyż na święto przybyło więcej pielgrzymów niż przewidywano. Spośród przybyłych wielu już wcześniej brało udział w obchodach święta Turkowickiej ikony w Tomaszowie, Hrubieszowie, Jabłecznej lub w różnych świątyniach Ukrainy, gdzie dawni mieszkańcy Chełmszczyzny obchodzą swoje święto. Wśród pielgrzymów było jednak także kilka osób, które pamiętały jeszcze obchody tego święta w samych Turkowicach. Bardzo wzruszającym akcentem był fakt, iż przybyłe na święto pielgrzymki z Ukrainy przywoziły dary dla odradzającego się prawosławnego sanktuarium turkowickiego. W czasie święta wielokrotnie podkreślano epokowe znaczenie tego wydarzenia. Arcybiskup Abel porównał je do Paschy, przeżywanej w środku lata. Metropolita Sawa zwracał zaś uwagę na wielką rolę, jaką odegrał w przygotowaniu powrotu do Turkowic prawosławnej tradycji i Turkowickiego święta arcypasterz Chełmszczyzny i Południowego Podlasia – arcybiskup lubelski i chełmski Abel, bez zaangażowania i wysiłku którego nie byłoby to możliwe. 15 lipca po południu w Miejskim Domu Kultury w Hrubieszowie odbył się jeszcze koncert prawosławnych pieśni do Bogurodzicy. Śpiewały dwa chóry: chór męski katedry prawosławnej w Lublinie oraz chór cerkwi Wszystkich Świętych Ziemi Wołyńskiej w Łucku. Wykonanych zostało wiele pieśni w językach cerkiewno-słowiańskim i ukraińskim. W koncercie wziął udział arcybiskup Abel oraz uczestnicy turkowickiego święta, a także hrubieszowscy miłośnicy muzyki cerkiewnej. Miniprojekt „Wydarzenia religijne w regionie przygranicznym – Święto Ikony Matki Boskiej Turkowickiej” współfinansowany był z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Sąsiedztwa Polska-Białoruś-Ukraina INTERREG IIIA/Tacis CBC 2004-2006 oraz ze środków Budżetu Państwa. Beneficjentem miniprojektu jest Parafia Prawosławna pw. Zaśnięcia NMP w Hrubieszowie. Powrót prawosławnej tradycji do Turkowic jest wydarzeniem ważnym nie tylko w dziejach prawosławia i tradycji ukraińskiej na Chełmszczyźnie, święto to przybliża bowiem budowanie stosunków między narodami, opartych na zasadach wzajemnego poszanowania i tolerancji. Jednak właśnie dla ukraińskich prawosławnych synów Ziemi Chełmskiej jest to wydarzenie szczególne, stało się coś o czym – zdawało by się – nie można już było marzyć. Do Turkowic powróciła prawosławna tradycja, służono tu prawosławną Liturgię, zabrzmiał tu znowu, jak przez setki lat, język ukraiński…