W niedzielne popołudnie, 6 października 2024 r., we wsi Dokudów na południowym Podlasiu został poświęcony pomnik upamiętniający hierarchę Polskiej Cerkwi Prawosławnej władykę Aleksego (Gromadzkiego). Pomnik został ustanowiony z inicjatywy Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej, przy aktywnym zaangażowaniu proboszcza parafii śww. Cyryla i Metodego w Białej Podlaskiej ks. mitrata Andrzeja Pugacewicza, Dziekana Okręgu Bialskiego. Podczas uroczystości sprawowana była także panichida za spokój duszy abp. Aleksego.

Pamiątkowa tablica została usytuowana na prywatnej posesji, w miejscu gdzie urodził się władyka Aleksy.

Nabożeństwu przewodniczył arcybiskup lubelski i chełmski Abel. Hierarsze asystowało duchowieństwo dekanatów bialskiego oraz terespolskiego diecezji Lubelsko-Chełmskiej. Podczas uroczystość śpiewał chór parafii śww. Cyryla i Metodego w Białej Podlaskiej pod kierownictwem lektora inż. Adriana Pawłowskiego.

Z błogosławieństwa Jego Ekscelencji arcybiskupa Abla kazanie wygłosił ks. prot. Jan Grajko – proboszcz parafii prawosławnej w Kodniu. W pouczających słowach homilii duchowny przedstawił fakty historyczne życia hierarchy oraz podkreślił jego znaczenie w procesie budowania autokefalii Kościoła prawosławnego w Polsce.

Na zakończenie nabożeństwa głos zabrał władyka Abel. Hierarcha podkreślił znaczenie abp. Aleksego Gromadzkiego w historii polskiego prawosławia, podziękował dziekanowi okręgu bialskiego za zaangażowanie w organizację upamiętnienia Władyki, a wszystkim zebranym za wspólną modlitwę.

Bp Aleksy (Gromadzki) urodził się 1 listopada 1882 r. w Dokudowie koło Białej Podlaskiej, w rodzinie prawosławnego psalmisty Jakuba Gromadzkiego. Wiedzę teologiczną zdobył w Chełmskim Seminarium Duchownym oraz Kijowskiej Akademii Teologicznej. W 1908 r. przyjmuje święcenia kapłańskie, po czym zostaje oddelegowany do posługi w Chełmskiej katedrze. W 1915 r. zostaje ewakuowany do Rostowa nad Donem, skąd wraca rok później. Po powrocie z bieżeństwa posługuje w Chełmie, Kijowie zaś w 1918 r. zostaje wykładowcą w Seminarium Duchownym w Krzemieńcu, gdzie prowadzi zajęcia z historii Cerkwi, homiletyki i liturgiki. W latach 1921-23 pełni funkcję rektora tegoż seminarium. 11 lutego 1922 r. składa śluby zakonne i otrzymuje imię Aleksy i po dwóch miesiącach przyjmuje sakrę biskupią. 3 września 1922 r. mianowany zostaje biskupem łuckim, wikariuszem diecezji wołyńskiej. W 1923 r. zostaje podniesiony do godności arcybiskupa i przeniesiony do diecezji grodzieńskiej, pełniąc jednocześnie funkcję sekretarza synodu prawosławnej Cerkwi w Polsce. Jednocześnie był wykładowcą prawa kanonicznego w sekcji teologii prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego. W 1927 r. Władyka Aleksy towarzyszył metropolicie Dionizemu w oficjalnych wizytach do lokalnych autokefalicznych Kościołów prawosławnych po uzyskaniu autokefalii przez Kościół prawosławny w Polsce.  W 1934 r. przeniesiony zostaje do Krzemieńca, gdzie powierzono mu zarządzanie diecezją Krzemieniecko-Wołyńską. 8 maja 1943 r., w czasie nieporozumień społecznych dotyczących kwestii jurysdykcyjnych prawosławia na Ukrainie, w trudnych czasach okupacji niemieckiej Władyka Aleksy zginął śmiercią męczeńską. Doczesne szczątki hierarchy zostały złożone do grobu przy monasterskiej dzwonnicy żeńskiego monasteru w Krzemieńcu. Kiedy Krzemieniecki monaster był zamknięty przez bolszewicką władzę w 1960 r. pobożny lud prawosławny ekshumował szczątki Władyki i dla bezpieczeństwa przeniósł na cmentarz monasterski. Decyzją hierarchii cerkiewnej 25 lipca 2006 r. szczątki arcybiskupa Aleksego ponownie zostały ekshumowane, okazały się nienaruszone i zostały złożone w kaplic, znajdującej się w dzwonnicy żeńskiego monasteru p.w. Objawienia Pańskiego w Krzemieńcu. W 2023 r. przeniesione zostały na monasterski cmentarz Ławry Poczajowskiej.

 

 

foto: Tymofij Kozka

@font-face {font-family:”Cambria Math”; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-536870145 1107305727 0 0 415 0;}@font-face {font-family:”Malgun Gothic”; panose-1:2 11 5 3 2 0 0 2 0 4; mso-font-alt:”맑은 고딕”; mso-font-charset:129; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1879048145 701988091 18 0 524289 0;}@font-face {font-family:”@Malgun Gothic”; mso-font-charset:129; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1879048145 701988091 18 0 524289 0;}p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:””; margin:0cm; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:”Times New Roman”,serif; mso-fareast-font-family:”Malgun Gothic”; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-bidi-font-family:”Times New Roman”; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}.MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; font-family:”Calibri”,sans-serif; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:”Malgun Gothic”; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:”Times New Roman”; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}div.WordSection1 {page:WordSection1;}