W niedzielę 9 grudnia 2012 r. w Lublinie w parafii prawosławnej św. metr. Piotra (Mohyły) odbyły się obchody 65. rocznicy akcji „Wisła”, masowych przesiedleń ludności ukraińskiej w 1947 r. Było to już kolejne uczczenie tej tragicznej daty w prawosławnej diecezji lubelsko-chełmskiej w 2012 roku, gdzie zainaugurowane one zostały 27 maja br. w Holeszowie. W ramach uroczystości odbyło się nabożeństwo żałobne oraz seminarium Akcja „Wisła” po 65 latach. Lubelskie uroczystości rozpoczęły się Liturgią w cerkwi parafialnej. Po nabożeństwie proboszcz parafii ks. prot. Mirosław Wiszniewski przypomniał o znaczeniu akcji „Wisła” dla losów Prawosławia i społeczności ukraińskiej na Chełmszczyźnie i Podlasiu. Odczytano również „List arcypasterski Arcybiskupa Lubelskiego i Chełmskiego w 65. rocznicę akcji «Wisła» – barbarzyńskiego wysiedlenia ludności prawosławnej Chełmszczyzny i Podlasia w 1947 roku” (tekst listu – http://www.cerkiew.pl/index.php?id=38&tx_ttnews%5Bpointer%5D=7&tx_ttnews%5Btt_news%5D=16734&tx_ttnews%5BbackPid%5D=38&cHash=003f664feef6ecaff784fe75c73e7e78). Następnie podczas uroczystej panachydy (nabożeństwo żałobne) wzniesiono modlitwy za ofiary akcji „Wisła”. Nabożeństwo celebrowali: ks. mitrat Włodzimierz Chodak, ks. prot. Mirosław Wiszniewski oraz diakon Aleksy Kucy. Na nabożeństwie obecny był konsul generalny Ukrainy w Lublinie Iwan Hrycak. Uroczystości przeniosły się następnie do świetlicy przycerkiewnej. Po przywitaniu obecnych przez dra Andrija Sawencia głos zabrali: proboszcz parafii ks. prot. M. Wiszniewski,  przedstawiciel Konsulatu Generalnego Ukrainy w Lublinie wicekonsul Witalij Biłyj oraz prezes Towarzystwa Ukraińskiego dr Grzegorz Kuprianowicz. Po okolicznościowych wystąpieniach rozpoczęło się seminarium Akcja „Wisła” po 65 latach. Pierwszym punktem programu seminarium był wykład dra Mikołaja Roszczenki Akcja „Wisła” – geneza, realizacja, skutki. Lubelski badacz przypomniał, że akcja „Wisła” była deportacją ludności ukraińskiej z południowo-  i środkowowschodnich obszarów Polski na ziemie zachodnie i północne w 1947 r. Wśród wysiedlonych znalazło się również ok. 40 tys. prawosławnych. Następnie odbyła się prezentacja wspomnień świadków akcji „Wisła” z zasobów Prawosławnego Radia Internetowego Diecezji Lubelsko-Chełmskiej Orthodox.fm, dokonana przez redaktora portalu Marcina Superczyńskiego. Prezentacja spotkała się z żywą reakcją publiczności, wiele osób płakało ze wzruszenia pod wpływem dramatycznych wspomnień. Głos zabrały także osoby, które same przeżyły akcję „Wisła” lub są potomkami wysiedleńców: Stefan Kuszpa oraz Maria Sosidko. Ostatnim punktem programu seminarium było wystąpienie prezesa Towarzystwa Ukraińskiego oraz członka Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych dra Grzegorza Kuprianowicza. Mówił on o skutkach akcji „Wisła” dla społeczności ukraińskiej w Polsce i Kościoła prawosławnego po 65 latach i postulatach ich likwidacji. W swoim wystąpieniu wspomniał on o projekcie uchwały sejmowej w sprawie akcji „Wisła”, której pierwsze czytanie odbyło się 6 grudnia (http://www.cerkiew.pl/index.php?id=wiad_kraj&tx_ttnews%5Bpointer%5D=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=18084&tx_ttnews%5BbackPid%5D=3&cHash=0a52afb81549a6bc1d31dd57e81bcfa1). Zaprezentowano również przyjętą kilka dni wcześniej uchwałę Zarządu Głównego Towarzystwa Ukraińskiego dotyczącą oceny akcji „Wisła”. Podczas obchodów prezentowana była wystawa książek o akcji „Wisła”. Znalazło się na niej kilkadziesiąt wydawnictw, które ukazały się w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Najnowszą publikacją była wydana w tym roku książka Akcja „Wisła” 1947. Dokumenty i materiały (Wstęp, wybór i opracowanie dokumentów Eugeniusz Misiło, Warszawa 2012). Organizatorem uroczystości było Towarzystwo Ukraińskie oraz Parafia Prawosławna pw. metr. Piotra (Mohyły) w Lublinie. W obchodach wzięli udział wierni parafii, wśród których niewielu jest już świadków akcji „Wisła”, są natomiast ich potomkowie, którzy pamiętają o tragicznych wydarzeniach 1947 r. List do uczestników uroczystości skierował Marszałek Województwa Lubelskiego Krzysztof Hetman.  Reportaż z uroczystości można wysłuchać na portalu Prawosławnego Radia Internetowego Diecezji Lubelsko-Chełmskiej Orthodox.fm: http://pl.orthodox.fm/lublin-obchody-65-rocznicy-akcji-wisla/ Foto: Maria Kuprianowicz, Andrij Sawenec