„Kutia” i „Wertep” w Lublinie

W przededniu święta Chrztu Pańskiego (Jordanu) w czwartek, 18 stycznia, w lubelskiej parafii prawosławnej św. metr. Piotra (Mohyły) tradycyjnie odbyło spotkanie świąteczne parafian – tzw. Kutia. W trakcie spotkania lubelscy studenci, podobnie jak w ubiegłych latach, zaprezentowali tradycyjne ukraińskie przedstawienie bożonarodzeniowe – Wertep. Tradycja świątecznych spotkań społeczności ukraińskiej Lublina, zwanych „Kutią”, ma już kilkadziesiąt lat. Tradycja ta odrodziła się w 2003 r., gdy w Lublinie otwarta została druga świątynia prawosławna – cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego, skupiająca społeczność ukraińską miasta. Od tego czasu każdego roku w przeddzień święta Jordanu odbywają się przy najmłodszej lubelskiej cerkwi spotkania nazywane „Kutią”. Termin ten jest symboliczny, gdyż za starą ukraińską tradycją tego dnia wypada tzw. „hołodna kutia”, jest to bowiem dzień ścisłego postu. W przeszłości w ten wieczór również odbywały się w prawosławnych domach uroczyste wieczerze, podobne do wieczerzy wigilijnej. Tegoroczne spotkanie – „Kutia” rozpoczęło się po wieczornym nabożeństwie, wprowadzającym w święto Objawienia Pańskiego, które w cerkwi parafialnej parafii św. metr. Piotra (Mohyły) sprawowali ks. Mirosław Wiszniewski i ks. Mikołaj Bańkowski. Na stołach w przycerkiewnej świetlicy tradycyjnie stanęła oczywiście kutia, ale także inne postne potrawy przygotowane przez parafianki. Na „Kutii” zebrały się różne pokolenia, przekrój wiekowy wynosił od 2 do 89 lat. Spotkanie rozpoczęło się modlitwą i błogosławieństwem potraw przez proboszcza ks. M. Wiszniewskiego. W trakcie spotkania był czas na świąteczne rozmowy, oczywiście nie mogło także zabraknąć kolęd. Specjalną atrakcją lubelskich „Kutii” jest przedstawienie Wertepu przygotowywane od kilku lat przez lubelskich studentów, którzy przybyli na studia do Lublina z różnych regionów. W tym roku Wertep przygotowany został jako część realizowanego przez Towarzystwo Ukraińskie w Lublinie we współpracy z parafią projektu „Integracja wokół tradycji. Program działań na rzecz integracji i zachowania tożsamości Ukraińców z Polski i Ukrainy”, finansowanego w ramach Programu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności „Przemiany w Regionie – RITA”, realizowanego przez Fundację Edukacja dla Demokracji. Pozwoliło to m. in. na uzyskanie w trakcie przygotowań przedstawienia profesjonalnego wsparcia ze strony eksperta od spraw teatru Witolda Dąbrowskiego, zastępcy dyrektora znanego lubelskiego Ośrodka „Brama Grodzka” – Teatr NN. Reżyserem przestawienia była podobnie jak w minionych latach Maria Artemiuk. Młodzi aktorzy znakomicie przedstawili opowieść o Bożym Narodzeniu w tradycyjnym ludowym opracowaniu i rozbawili zebranych na świątecznym spotkaniu parafian pełną humoru i ekspresji grą. Postacie śmierci z kosą, czorta z robiącymi wielkie wrażenie rogami, Heroda, biedy, żołnierza czy aniołów i pasterzy zapisały się w pamięci obecnych. Na koniec wrzucono Heroda do piekła, co wyglądało dość naturalistycznie, gdyż rolę piekła pełniła winda… Po przedstawieniu młodzi artyści przyłączyli się do przedświątecznej wieczerzy i kontynuowali kolędowanie za świątecznym stołem. Zresztą przedstawienie nie zakończyło działalności młodych artystów, planowane są bowiem kolejne przedstawienia Wertepu – w Chełmie, Włodawie, Lublinie (na scenie Teatru NN), a może także w Bielsku Podlaskim. Poza tym na bazie osób uczestniczących w przedstawieniu powstała grupa kolędnicza, która już dzień później rozpoczęła kolędowanie u prawosławnych mieszkańców Lublina.