Hola: święto św. Antoniego Peczerskiego i XII Jarmark Holeński

Święto holeńskiej cerkwi prawosławnej pw. św. Antoniego Peczerskiego jest jednym z bardziej uroczyście obchodzonych świąt parafialnych na terenie Chełmszczyzny i Południowego Podlasia. Uroczystościom cerkiewnym towarzyszy tam ważne wydarzenie kulturalne – Jarmark Holeński. Święto to nabrało tak znaczącego charakteru, mimo, że po deportacjach lat 40. XX wieku pozostało tu już niewiele prawosławnej ludności ukraińskiej. Tegorocznym uroczystościom liturgicznym święta przewodniczył prawosławny biskup piotrkowski Paisjusz. Uroczystą Liturgię celebrowało z nim kilku duchownych z okolicznych parafii. Na zakończenie hierarcha zwrócił się ze słowem do zebranych wiernych po polsku i ukraińsku. Tegoroczne holeńskie uroczystości miały wymiar szczególny i to z dwóch powodów. Przypada właśnie 1020. rocznica chrztu Rusi Kijowskiej, którego następstwem stała się też chrystianizacja w tradycji prawosławnej ziem nadbużańskich. Holeńska cerkiew jest związana z tradycją kijowską nie tylko poprzez kulturę, język i tradycję cerkiewną swych wiernych, ale także przez swego patrona – św. Antoniego, założyciela pierwszego na Rusi ośrodka życia mniszego – monasteru kijowsko-peczerskiego. Wymiar symboliczny miał fakt, że ordynariusz diecezji lubelsko-chełmskiej arcybiskup Abel w czasie, gdy trwało holeńskie święto, był w Kijowie i brał udział w uroczystej Liturgii z okazji 1020. rocznicy chrztu Rusi na Górce św. Włodzimierza, celebrowanej przez prawosławnych hierarchów z całego świata pod przewodnictwem patriarchy Konstantynopola Bartłomieja I. Inną ważną – właśnie w Holi – tegoroczną rocznicą jest 70-lecie akcji burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu, która miała miejsce wiosną i latem 1938 r. Akcja ta dotknęła także społeczność prawosławną Holi. Na początku lipca minęła właśnie 70. rocznica zburzenia prawosławnego domu modlitwy w Holi, zlikwidowanego w ramach tej akcji. Dla uczczenia tej tragicznej rocznicy w czasie holeńskiego święta w dniu 27 lipca w przycerkiewnej dzwonnicy eksponowana była wystawa „1938. Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu”, prezentująca uwarunkowania historyczne wydarzeń 1938 r., proces burzenia świątyń, a także zdjęcia zburzonych cerkwi, w tym także z tego terenu, np. cerkiew z Uhnina. Wystawę odwiedziło wielu wiernych. Tradycyjnie po uroczystościach liturgicznych odbywa się w Holi Jarmark Holeński, organizowany przez Towarzystwo Miłośników Skansenu Kultury Materialnej Chełmszczyzny i Podlasia w Holi. W tym roku był to już XII Jarmark Holeński. W ramach Jarmarku odbywa się co roku kiermasz sztuki ludowej oraz występy zespołów folklorystycznych z Podlasi, Chełmszczyzny i Ukrainy. Dzięki wysiłkom Aliny i Tadeusza Karabowiczów w Holi udało się nie tylko odrodzić tradycję uroczystego obchodzenia prawosławnego święta parafialnego, ale także stworzyć ważne wydarzenie kulturalne przypominające o miejscu Prawosławia i kultury ukraińskiej w dziedzictwie kulturowym tych ziem. Na święto do Holi przybywają obecnie nie tylko wierni z Holi i okolicznych parafii oraz dawni ukraińscy mieszkańcy tych ziem z Mazur, Wołynia czy Lwowszczyzny, ale także wypoczywający w okolicy turyści oraz miłośnicy miejscowej tradycji z odległych nawet miejscowości.