W 5. rocznicę poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę cerkwi w Biłgoraju i w 75. rocznicę akcji burzenia cerkwi na Chełmszczyźnie i Podlasiu w Biłgorajskim Centrum Kultury odbył się wykład, wernisaż wystawy fotograficznej i koncert poświęcony tym wydarzeniom. Organizatorami obchodów rocznic była Parafia Prawosławna św. Jerzego w Biłgoraju, Towarzystwo Ukraińskie oraz Biłgorajskie Centrum Kultury. Patronat honorowy nad wydarzeniem pełnił Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej Markijan Malśkyj, Konsul Generalny Ukrainy w Lublinie Iwan Hrycak. Wykład pt. „Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu w 1938 roku – geneza, przebieg, skutki” w Biłgorajskim Centrum Kultury wygłosił dr Grzegorz Kuprianowicz, historyk, pracownik Zakładu Historii Najnowszej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie i członek Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych. – Pamięć historyczna o tych wydarzeniach przez dziesięciolecia nie istniała – mówił na wstępie dr Grzegorz Kuprianowicz. Stawiał pytanie, dlaczego o wydarzeniach 1938 roku – akcji burzenia cerkwi powinniśmy pamiętać. – Przecież w wieku dwudziestym burzono wiele świątyń, doszło wówczas do powstania państw, które w założeniach miały zwalczanie religii. Aspektem, na który warto zwrócić uwagę jest to, że podczas tej akcji prawosławne świątynie burzyli chrześcijanie – zaznaczył. Prelegent podczas wykładu przybliżył okoliczności akcji burzenia cerkwi prawosławnych. Była ona jednym z najdramatyczniejszych wydarzeń w dziejach prawosławia i ludności ukraińskiej na Ziemi Chełmsko-Podlaskiej. W ciągu dwóch miesięcy (od połowy maja po połowę lipca 1938 r.) w barbarzyński sposób zburzono wówczas 127 świątyń prawosławnych. Akcja burzenia cerkwi 1938 r. i towarzyszące jej prześladowania prawosławnych trwające od wiosny 1938 r. do lata 1939 r. położyły się piętnem na losach Kościoła prawosławnego i miejscowej prawosławnej ludności ukraińskiej. Znaczenie tych wydarzeń jest tym większe, iż nie były one wynikiem żywiołowych działań wyizolowanych środowisk politycznych, lecz elementem konsekwentnej polityki państwa, zaplanowanej na wiele lat. Odbywała się bowiem akcja burzenia cerkwi w ramach szerszego programu, tzw. akcji rewindykacyjno-polonizacyjnej. W 70. rocznicę akcji burzenia cerkwi wydarzenia te następująco ocenił prezydent Rzeczypospolitej śp. Lech Kaczyński: „Dramatyczne wydarzenia roku 1938 na Chełmszczyźnie i Podlasiu, gdzie doszło do burzenia prawosławnych cerkwi, pokazują, że w działaniach władz każdego państwa podstawowe prawa i wartości nie mogą być pomijane czy ignorowane. W 1938 roku nie uszanowano naturalnego azylu, jakim jest każdy Dom Boży. Na terenach mieszanych wyznaniowo i etnicznie zdarzyły się wypadki, które nigdy nie powinny się zdarzyć”. Po wykładzie zebrani mogli obejrzeć wystawę fotografii poświęconą akcji 1938 r. Prezentacja wystawy odbyła się z okazji 5. rocznicy poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę cerkwi prawosławnej w Biłgoraju, która będzie pomnikiem wzniesionym ku pamięci akcji burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu w 1938 r. Wystawę można oglądać do 2 stycznia 2014 r. Muzycznym akcentem był koncert muzyki cerkiewnej w wykonaniu chóru młodzieży prawosławnej z Biłgoraja i Tarnogrodu pod dyrekcją Mirosławy Antoniuk. NK za: Nowa Gazeta Biłgorajska