28 marca br. w Gminnym Ośrodku Kultury w Stężycy odbyło się spotkanie popularno-naukowe poświęcone historii Cmentarzowa Fortecznego Twierdzy Dęblin. Organizatorem spotkania był GOK Stężyca.

Spotkanie podzielone było na dwie części. W pierwszej, z prezentacją multimedialną wystąpił historyk Jarosław Frąckiewicz ze Stężycy. Prelegent opowiedział o okolicznościach powstania cmentarza i jego dalszych losach. Wyjaśnił, iż używana potoczna nazwa „ruski cmentarz” nie jest właściwa albowiem cmentarz był wielonarodowy oraz wielowyznaniowy i powinien być nazywany Cmentarzem Fortecznym. Choć jak wspomniał większość pochowanych to prawosławni, ale oprócz nich na tej nekropoli spoczywają protestanci, katolicy i muzułmanie. Historyk przedstawił biogramy wybranych osób, które zostały tam pochowane. Spośród nich wymienił duchownych prawosławnych, którzy tam spoczywają.  Są to:

– ks. Symeon Antonowicz, zm. 30 listopada 1869 r.

– ks. Jan Borucki, zm. 5 kwietnia 1871 r.

– ks. Siła Czerniagowski, zm. 4 sierpnia 1905 r.

– ks. Teodor Strzelbicki, zm. 18 lutego 1906 r.

– Maria Nikolska żona diakona Archipa, zm. 17 maja 1906 r.

W trakcie wystąpienia p. Jarosław Frąckiewicz wyraził podziękowania Arcybiskupowi Ablowi za udostepnienie materiałów archiwalnych, bez których nie powstała by ta prezentacja a również wiele pytań pozostałoby nadal bez odpowiedzi.

W dalszej części wypowiedzi przybliżył podjęte działania mające na celu oczyszczenia i uporządkowania zaniedbanej przez dziesięciolecia nekropoli. Wymienił starania w tym względzie proboszczów ks. Jarosława Szczura i Michała Doroszkiewicza Parafii Prawosławnej w Puławach.  Za pierwszego z nich doszło 26.10.2016 r. do przekazania cmentarza przez Urząd Gminy w Stężycy na rzecz Parafii Prawosławnej. Rozpoczął on również pierwsze zaawansowane prace porządkowe, które niestety przerwała pandemia. Obecny proboszcz podjął na nowo działania zmierzające do oczyszczenia nekropoli. Założony został Społeczny Komitet Ratowania Cmentarza Fortecznego, który wspiera działania proboszcza, a efekty tych działań są widoczne. Cmentarz jest oczyszczony w ok. 80 %. Prowadzone są prace porządkujące teren.  Zestawiane są ponownie poprzewracane części pomników nagrobnych.

W drugiej części do zebranych zwrócił się ks. Michał Doroszkiewicz, proboszcz parafii prawosławnej Św. Równej Apostołom Marii Magdaleny w Puławach. Duchowny przybliżył historię autokefalii, której 100-lecie obchodzono w ubiegłym roku oraz współczesny stan kościoła prawosławnego w Polsce. Na zakończenie zwrócił się do zebranych o pomoc w dalszych pracach rewitalizacyjnych na tym cmentarzu, który jest w kulturze chrześcijańskiej miejscem uświęconym.

Na zakończenie miały miejsce podziękowania, które prelegentom i uczestnikom spotkania złożyły: dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury p. Jarosław Wojdat.

zdjęcia ze spotkania: Elżbieta Gronek

zdjęcia stanu cmentarza: Jarosław Frąckiewicz.