1938: książka i wystawa we Lwowie

7 kwietnia, w dniu święta Zwiastowania Bogurodzicy, odbyła się we Lwowie prezentacja książki Grzegorza Kuprianowicza „1938. Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu” oraz otwarcie ukraińskiej wersji językowej wystawy o akcji burzenia cerkwi (autorzy: Grzegorz Kuprianowicz, Sławomir Wyspiański). Organizatorem prezentacji był specjalizujący się w problematyce diaspory ukraińskiej Międzynarodowy Instytut Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą, działający w ramach Uniwersytetu Narodowego „Politechnika Lwowska”. Była to pierwsza prezentacja książki i wystawy o burzeniu cerkwi poza granicami Polski. Miejscem uroczystości stała się główna aula Uniwersytetu Narodowego „Politechnika Lwowska”, tzw. sala Matejki, którą zdobi wykonany wg projektu i pod kierunkiem Jana Matejki cykl obrazów-alegorii ilustrujących rozwój cywilizacji ludzkiej. Liczba osób przybyłych na prezentację przerosła oczekiwania organizatorów. Przybyli przede wszystkim zamieszkujący we Lwowie dawni mieszkańcy Chełmszczyny, deportowani w latach 1944-1946 do ZSRR, a obecnie skupieni w Towarzystwie „Chołmszczyna”, a także lwowscy badacze zainteresowani historią Chełmszczyzny i Podlasia. Wśród obecnych byli także zastępca przewodniczącego Administracji Państwowej Obwodu Lwowskiego Ihor Derżko oraz rektor NU „Politechnika Lwowska” prof. Jurij Bobało. Uroczystość rozpoczęła się pieśnią do Matki Bożej przed jej Chełmską Ikoną. Dyrektor Instytutu Iryna Kluczkowśka rozpoczynając prezentację podkreśliła znaczenie wydanej przez Prawosławną Diecezję Lubelsko-Chełmską i Towarzystwo Ukraińskie w Lublinie książki o burzeniu cerkwi na Chełmszczyźnie i Podlasiu. Zabierając głos autor książki i wystawy dr Grzegorz Kuprianowicz scharakteryzował miejsce, jakie zajmują wydarzenia 1938 r. na Chełmszczyźnie i Podlasiu w historii narodu ukraińskiego. Podkreślił on również znaczenie zeszłorocznych obchodów 70 rocznicy akcji burzenia cerkwi, a także rolę arcybiskupa lubelskiego i chełmskiego Abla w zachowaniu pamięci historycznej na Chełmszczyźnie i Podlasiu. Następnie w imieniu władz państwowych Ukrainy wystąpił I. Derżko. Drugą część prezentacji stanowiły wystąpienia lwowskich badaczy, oceniających i omawiających prezentowaną publikację o burzeniu cerkwi. W trakcie prezentacji wystąpili: autor wydanego kilka lat temu katalogu cerkwi diecezji chełmskiej Wasyl Słobodian, wybitny poeta ukraiński Roman Łubkiwśkyj, kierownik oddziału etnologii współczesności Instytutu Narodoznawstwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy we Lwowie doc. Jarosław Taras, dyrektor Biblioteki Naukowej Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki doc. Wasyl Kmet’, lwowski poeta Ihor Kałyneć oraz dwóch przedstawicieli „Chołmszczyna” Mykoła Bożok i Witalij Prociuk. Wystąpienia przeplatane były programem poetyckim o Chełmszczyźnie oraz koncertami dwóch uniwersyteckich zespołów artystycznych: kameralnego zespołu wokalnego „Akołada” oraz zespołu bandurzystów „Zaspiw”, które wykonywały pieśni ukraińskie Chełmszczyzny, m. in., „Wołyń Poczajewom sływe…”. Inicjatorem lwowskiej prezentacji książki o burzeniu cerkwi był radca Ambasady Ukrainy w RP Myron Jankiw. Odbyła się ona w ramach projektu „Odkryjmy dla Ukrainy diasporę ukraińską”.