2024 V 25
Konferencja naukowa w Lublinie
24-25 maja br. w Lublinie odbyła się konferencja naukowa poświęcona 100-leciu autokefalii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Wydarzenie odbyło się pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy.

Pierwsze dwie sesje odbyły się w Trybunale Koronnym na lubelskiej starówce. Konferencję rozpoczęło wystąpienie arcybiskupa lubelskiego i chełmskiego Abla. Władyka zwrócił uwagę na liczne procesy i konsekwencje autokefalii dla społeczności prawosławnej w odradzającym się państwie polskim. Autokefalia pozwoliła na ustabilizowanie życia wewnętrznego i stosunków Cerkwi z państwem. Jednakże autokefalia nie stanowiła panaceum na wszystkie trudności tych spraw. Nie zatrzymała samowoli niektórych urzędników w różnych regionach Rzeczypospolitej, czy też akcji burzenia cerkwi na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu – pokreślił hierarcha.

Wśród osób otwierających konferencję była prof. Iwona Hofman, dyrektor Instytutu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach. Naukowiec jako reprezentująca podmiot współorganizujący lubelską konferencję podkreślała zasadniczość dialogu społecznego wokół tak istotnego jubileuszu 100-lecia autokefalii Kościoła Prawosławnego w Polsce. Przez wiele lat staramy się wspólnie, dawniej jako Wydział Politologii i Dziennikarstwa, teraz jako Instytut, działać na rzecz porozumienia, wspólnoty, wielokulturowości i dialogu. (…) Dzisiejsza konferencja organizowana z tej wyjątkowej okazji 100-lecia autokefalii uświadamia nas, w perspektywie historycznej, jakie znaczenie w dziejach Państwa Polskiego mieli wyznawcy drugiej co do wielkości religii w przedwojennej Polsce i jakie znaczenie miało ich rozumienie państwowości, odmienności kulturowej – zaznaczyła profesor.

Podczas dwóch pierwszych sesji swoje badania zaprezentowali: ks. prof. dr Jerzy Tofiluk, ks. dr Adam Magruk, prof. Krzysztof Leśniewski, prof. Antoni Mironowicz, protodiakon dr Łukasz Leonkiewicz, prof. Krzysztof Latawiec (odczytu dokonał ks. dr Korneliusz Wilkiel) oraz prof. Roman Wysocki.

Podsumowania interesujących referatów dokonał rektor Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie ks. Jerzy Tofiluk. Duchowny zwracał uwagę na problemy wynikające z niejednoznacznej interpretacji pojęcia autokefalii przez ogólnoświatową wspólnotę Kościoła prawosławnego. W walce o nauczaniu o Kościele, o eklezjologię, od razu napotykany jest problem dotyczący urzeczywistnienia tego nauczania w praktyce. W prawie kanonicznym funkcjonują dwa pojęcia: dyspensy i akrybii. W kategoriach akrybii mówimy o Kościele. Z kolei rzeczywistość dyspensy (ekonomii) odnosi się do naszych tj. ludzkich ułomności. Dążenie do autokefalii i spory wokół autokefalii dotyczą w głównej mierze tych ułomności. (…) Dobrze by było, moim zdaniem, by w sprawach autokefalii zastosować kategorię akrybii, czyli przestrzeń surowego przestrzegania prawa. Tym powinien zająć się, jak w swoim referacie podkreślałem, tylko i wyłącznie - sobór powszechny – podkreślił rektor.

Trzy kolejne sesje organizowane w sobotnie przedpołudnie odbyły sali sesyjnej Ratuszu Miasta Lublin. Podczas drugiego dnia konferencji zaprezentowało się jedenastu prelegentów. Poruszano problematykę związaną m.in. z procesem nadania autokefalii przez Patriarchat Konstantynopola. Zwrócono uwagę również na sytuację prawno-administracyjną PAKP w II Rzeczypospolitej jak i powojenne dzieje Kościoła prawosławnego w Polsce. Istotnym było zwrócenie uwagi na akcje przesiedleńcze wobec społeczności prawosławnej oraz umiejscowienie autokefalii z 1924 roku w nowej rzeczywistości politycznej w środkowo-wschodniej Europie.

W obradach konferencji wzięli udział przedstawiciele m.in. Uniwersytetu w Białymstoku, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu w Siedlcach, Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika w Warszawie, Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, Uniwersytetu Zielonogórskiego, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Uniwersytetu Warszawskiego, Państwowej Akademii Nauk w Warszawie, Lubelskiego Instytutu Kultury Prawosławnej oraz Uniwersytety Ca’Foscari w Wenecji.

Byli to: prof. Jarosław Matwiejuk, prof. Grzegorz Janusz, prof. Adam Bobryk, abp Paisjusz (Martyniuk), ks. dr Andrzej Kuźma, prof. Marcin Szewczak, ks. dr Andrzej Konachowicz, prof. Roman Wysocki, prof. Jerzy Grzybowski, dr Mariusz Zajączkowski, prof. Aleksander Naumow oraz prof. Stefan Dudra.

Całość konferencji podsumował Ekscelencja władyka Abel. Hierarcha zwracał uwagę na dziejową konieczność autokefalii w 1924 roku oraz jej przełożenie na rzeczywistość duchowo-eklezjalną Kościoła prawosławnej w okresie międzywojennym. Władyka odniósł się również do osobistych wspomnień nawiązujących do spotkań osób zaangażowanych w życie Kościoła prawosławnego w Polsce m.in. najbliższych współpracowników metropolity Dionizego (Waledyńskiego). W słowach podsumowania podkreślono również jubileusz 35-lecia restytuowania Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej.

Wśród licznych słuchaczy lubelskiej konferencji byli m.in. biskup pomocniczy archidiecezji lubelskiej Adam Bab, pastor kościoła ewangelicko-augsburskiego ks. Grzegorz Brudny.

Podczas konferencji prezentowana była okolicznościowa wystawa poświęcona 100-leciu autokefalii PAKP oraz 35-lecia restytuowania Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej.

Organizatorem wydarzenia było Chełmskie Centrum Kultury Prawosławnej.

Współorganizatorami lubelskiej inauguracji jubileuszu byli: Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska, Katedra Teologii Prawosławnej Instytut Nauk Teologicznych KUL oraz Instytut Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach UMCS.

Wydarzenie brało udział w programie Warto być Polakiem, którego organizatorem jest Samorząd Województwa Lubelskiego.

Partnerem wydarzenia był Urząd Miasta Lublin.

Sponsorami jubileuszu byli: PKO Bank Polski oraz Perła Browary Lubelskie S.A.

Darczyńcą wydarzenia była Fundacja LOTTO im. Haliny Konopackiej. Patronat medialny: TVP Lublin, Polskie Radio Lublin, Dziennik Wschodni, Kurier Lubelski, portal cerkiew.pl, Przegląd Prawosławny, radio Orthodoxia, Istocznik – Kwartalnik Bractwa Młodzieży Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej.

Fot. Jakub Kazimiruk